Read More

बाबा आणि मी

माझे बाबा नरेंद्र चपळगावकर हे डिसेंबर २००४ च्या मराठवाडा साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष होते. तेव्हा प्रतिष्ठानच्या विशेषांकात प्रकाश मेदककर काकांनी मला त्यांच्याबद्दल लिहायला सांगितलं होतं. तेव्हा लिहिलेला हा लेख. आज हा लेख परत वाचला तेव्हा मला त्यात खूप काही वेगळं लिहिता आलं असतं असं वाटलं. पण तेव्हा तो असा लिहिला होता म्हणून तो तसाच शेअर करते आहे. हा लेख मी नागपुरात धंतोलीतल्या कवी अनिलांच्या घरात बसून लिहिला होता ही अजून एक आठवण. लेख बराच जुना आहे हे लक्षात घेऊनच वाचा.
Read More

इस्त्रायल डायरी २०१७

३० जानेवारी २०१७ –

आपण वेगवेगळ्या प्रकारचं जेवत असतो, वेगवेगळं खाणं खात असतो. आता तर जग इतकं जवळ आलंय की जगाच्या कुठल्याही कोप-यात जगाच्या दुस-या टोकावरचं खाणं सहजरित्या उपलब्ध होत असतं. भारतातल्या मोठ्या शहरांमध्ये कितीतरी वेगवेगळ्या प्रकारचं खाणं मिळतं.
मला, माझ्या नव-याला आणि माझ्या मुलींना सगळ्या प्रकारचं खाणं आवडतं. वेगवेगळ्या प्रकारचं खाणं चाखून बघण्यात आम्हाला आनंद वाटतो. विशेषतः प्रवास करताना आपण जिथे जातो तिथल्या पद्धतीचं खाणं खाऊन बघायलाच हवं या मताचे आम्ही आहोत. आणि आम्ही जेव्हा बाहेरगावी किंवा परदेशात जातो तेव्हा तिथले पदार्थ आवर्जून खातो.


आम्ही उद्या इस्त्रायलला जातो आहोत. तब्बल १० दिवस इस्त्रायलला असणार आहोत. अर्थातच तिथले वेगवेगळे बाजार बघणार आहोत. इस्त्रायलमधले ज्यू लोक जगभरातून आलेले आहेत त्यामुळे इस्त्रायलमधली खाद्यसंस्कृती बहुढंगी आहे. मध्य आणि पूर्व युरोपातून आलेले अश्केनाझी ज्यू, सिरिया आणि इजिप्तमधून आलेले मिझराही ज्यू, ट्युनिशियन ज्यू, नॉर्थ आफ्रिकेतून आलेले मघरेबी ज्यू, भारतातून गेलेले कोचिन ज्यू, बेने-इस्त्रायली, शिवाय अरब अशा अनेकांच्या मिश्रणातून इस्त्रायलची खाद्यसंस्कृती तयार झालेली आहे. बाजार ही खास अरबी संकल्पना, ज्याला सूक म्हणतात. इस्त्रायलमध्ये जेरूसलेम आणि तेल अवीव अशा दोन्ही शहरांमध्ये त-हत-हेचे बाजार आहेत. ते बघायचे आहेत. मी शाकाहारी असले तरी इस्त्रायलमध्ये वेगवेगळ्या प्रकारचे ब्रेड, सॅलड्स, सुका मेवा, फळं मुबलक प्रमाणात मिळतात. शिवाय फलाफल, हमस, मुहम्मरा, पिटा ब्रेड असे माझे आवडते प्रकारही सहज मिळतात. त्यामुळे खाण्याचा अनुभव उत्तम असणार यात शंकाच नाही. त्याबद्दल वेळोवेळी लिहीनच.
उद्यापासून हे सगळं खायचं आहेच. पण खरं सांगू का, मोठ्या प्रवासाला निघण्याआधी आपलं कम्फर्ट फूड खाल्लं की फार बरं वाटतं. त्यानुसार आज घरातल्या प्रत्येकाला आवडणारे पदार्थ केले. निरंजनला, माझ्या नव-याला सारस्वती पद्धतीची फिश करी आणि गरम भात अतिशय प्रिय आहे. म्हणून त्याच्यासाठी आज पापलेटची आमटी आणि भात केला. मी १० दिवस नाही म्हणून मुलींना आवडणारी तिस-यांची आमटी केली. आणि माझ्यासाठी अर्थातच गरमागरम पिठलं केलं. बरोबर तळलेली मिरची. भातावर मस्त तूप घालून पिठलं कालून त्याचा फडशा पाडला. सगळेजण आपापलं कम्फर्ट फूड खाऊन तृप्त झालेले आहेत.
आता उद्यापासून एका अनोख्या, नवीन संस्कृतीचा अनुभव घेण्यासाठी उत्सुक आहे. तिथल्या लोकांना भेटायची, त्यांच्याशी गप्पा मारायची, त्यांच्याबद्दल जाणून घेण्याची ओढ लागली आहे. भारतातून गेलेल्या ज्यूंचे अनुभव ऐकायचे आहेत. आणि हो, इस्त्रायली कम्फर्ट फूड चाखून बघायचं आहे! तुमच्याशी जमेल तसं बोलत राहीनच. तिथल्या पदार्थांचे फोटोही शेअर करेन. संपर्कात राहूच.
#traveldiary #israeltraveldiary #israelifood #israelfood #mumbaimasala#worldcuisine #israelcuisine #lovetotravel #अन्नहेचपूर्णब्रह्म #इस्त्रायलडायरी#इस्त्रायलखाद्यसंस्कृती

Read More

सुहाग रात – खास भारतीय फंडा

सुहाग रात किंवा लग्नानंतरची पहिली रात्र हा खास भारतीय फंडा आहे. म्हणजे जगात इतरत्र कुठे लग्नानंतरच्या पहिल्या रात्रीचा इतका गाजावाजा कुठे होत असेल असं वाटत नाही. विशेषतः आपल्याकडचे चित्रपट आणि मालिकांमधून सुहाग रात हे फारच महत्त्वाचं प्रकरण बनलं. इतकं की प्रत्यक्ष आयुष्यातही पहिली रात्र साजरी करण्यावर चित्रपटांमधल्या तद्दन फिल्मी सुहाग रात प्रकरणाचा पगडा दिसून येतो.

लैंगिक शुचितेला आपल्या देशात फारच महत्त्व आहे, अर्थातच बाईच्या लैंगिक शुचितेला. शिवाय विवाहपूर्व लैंगिक संबंध आपल्या समाजात उघडउघड अमान्यच आहेत. आता परिस्थितीत थोडा बदल होत असला तरीही तो अति उच्चभ्रू वर्गात किंवा अति निम्न वर्गात. पांढरपेशा मध्यमवर्गात अजूनही विवाहपूर्व लैंगिक संबंध गैरच समजले जातात. या सगळ्यातून या पहिली रात्र प्रकरणाचा उगम झाला असावा.

Read More

कुमार गंधर्व संगीत महोत्सव

देवास, इंदौरजवळचं लहानंसं, टुमदार गाव. गावात एकच मुख्य रस्ता जो सगळ्या गावाला कवेत घेतो. त्या मुख्य रस्त्यावर डाव्या बाजूला एक छोटंसं मंदिर आहे, त्या मंदिराकडून तुम्ही डावीकडे वळलात की लागतो माताजी का रास्ता. देवासमधल्या चामुंडा मंदिराकडे जाणारा रस्ता म्हणून माताजी का रास्ता. हा लहानसा रस्ता जिथे संपतो तिथे जरासं अलिकडे, रस्त्याच्या डाव्या बाजूला आहे भानुकुल, पंडित कुमार गंधर्वांचं घर. या घरात कुमारजींचं अनेक वर्षं वास्तव्य होतं. आता त्यांची कन्या आणि प्रसिद्ध गायिका कलापिनी कोमकली आणि नातू गायक भुवनेश कोमकली इथे राहतात. या घरात अजूनही कुमार गंधर्वांचं वास्तव्य असावं असं वाटतं इतकं सुरेख सगळं जतन केलेलं आहे. त्यांची गाण्याची खोली, त्यांचा पलंग, पुस्तकं, टेबललँप सगळं काही तितकंच सुबक रितीनं ठेवलेलं आहे.

Read More

जिंदगी गुलजार है…

काही वर्षांपूर्वी जेव्हा भारतात केवळ दूरदर्शन होतं आणि झीसारखं एखादं चॅनेल नुकतंच बाळसं धरत होतं तेव्हा अचानक पाकिस्तानी मालिका फार लोकप्रिय झाल्या होत्या. धूप किनारेसारख्या पाकिस्तानी मालिकांनी भारतीय प्रेक्षकांना वेडं केलं होतं. एक प्रौढ वयाचा डॉक्टर आणि त्याच्या प्रेमात पडणारी त्याची विद्यार्थिनी या दोघांच्या संबंधांवर ही मालिका आधारलेली होती.

नंतरच्या काळात भारतात दूरदर्शन व्यतिरिक्त अनेक वाहिन्या सुरू झाल्या. स्टार प्लस, सोनी, झी या हिंदी आणि झी मराठी, स्टार प्रवाह, इटीव्ही म्हणजेच आताचं कलर्स मराठी यासारख्या वाहिन्यांमुळे दैनंदीन मालिकांची एक प्रचंड मोठी लाटच आली. या लाटेनं भारतातलं संध्याकाळचं आयुष्यच बदलून टाकलं. स्त्रिया आणि वयस्कर स्त्रीपुरूष हे आपलं वेळापत्रक मालिकांच्या भोवती ठरवायला लागले. अजूनही तीच परिस्थिती कायम आहे.

हिवाळ्यातली त्वचेची काळजी

हिवाळा आला की मला माझ्या आजोबांची आठवण येते. पाय फुटायला लागले की ते खादी ग्रामोद्योगाच्या दुकानातून आमसुलाचं तेल आणायचे. मग रात्री झोपण्याआधी ते तेल गरम करून ते पायाच्या भेगांमध्ये भरून मग झोपायचे. माझ्या बहिणीला मातीची […]

Read More

मुलांना वाढवताना

मुलांना एका विशिष्टच पद्धतीनं वाढवायचं अशा काहीही कल्पना मनात नव्हत्या आणि अजूनही नाहीत. याचं कारण मी आणि माझा नवरा निरंजन आपापल्या घरी मोकळ्या वातावरणात वाढलो आहोत. माझ्या माहेरी मला मुलगी म्हणून कधी वेगळी वागणूक मिळाली नाही किंवा कुठलीही बंधनं नव्हती. नाही म्हणायला माझ्या वडलांना मी मुलांशी मैत्री करणं थोडं इनसिक्युअर करायचं खरं पण म्हणून त्यांनी कसलीही बंधनं घातली नाहीत. बाबांना मी academic काही करावं असं वाटायचं. कारण त्या काळात ठराविकच करियर चॉइसेस होते आणि त्यातही academic करियर अधिक महत्त्वाचं मानलं जायचं. त्यामुळे मी राज्यशास्त्रात एमए केलं. त्यात गोल्ड मेडल्सही मिळाली. पण आता वाटतं की कदाचित मी डिझायनिंग सारखं काहीतरी करायला हवं होतं.