Read More

सुखन

उर्दू ही भारतात जन्मलेली भाषा. भारतात जे मुस्लिम आक्रमणकर्ते आले त्यांच्या काळात या भाषेचा जन्म झाला. या भाषेची मूळं संस्कृत आणि प्राकृत भाषेत आहेत. नंतर त्यात पर्शियन शब्दांची भर पडली. आज भारतात उर्दू फारशी बोलली […]

Read More

दंगल

एखादा खेळ असो किंवा कला असो, त्यात नैपुण्य मिळवायचं असेल तर फार लहान वयापासून त्यासाठी प्रचंड कष्ट घ्यावे लागतात. आणि या कष्टांमध्ये मुलांच्या आईवडलांचा फार मोठा वाटा असतो. अगदी भीमसेन जोशींचं उदाहरण घेतलं तरी त्यांना त्यांच्या गुरूंच्या घरी किती कष्ट करावे लागले याचे उल्लेख आपण वाचलेले, ऐकलेले आहेत. पण या गोष्टीचा आपण कौतुकानं उल्लेख करतो. सांघिक खेळापेक्षा वैयक्तिक खेळांमधली उदाहरणं बघितली तर जगभरात हेच दिसतं की जे प्रसिद्ध खेळाडू आहेत त्यांच्या आईवडलांनी लहानपणापासून मुलांकडून अपार कष्ट करून घेतले आहेत.

Read More

पॅरिसच्या विदूषकांना श्रद्धांजली

पॅरिसमधल्या शार्ली हेब्दो या नियतकालिकाच्या कार्यालयावर जो दहशतवादी हल्ला झाला त्यानंतर माझ्या नव-यानं निरंजननं लिहिलेल्या इंग्रजी पोस्टचा हा स्वैर अनुवाद.

Read More

इंदौर-महेश्वर डायरी

१२ जानेवारी २०१७

महेश्वरच्या रस्त्यावर आहे. इंदौरहून महेश्वरपर्यंतचा संपूर्ण रस्ता चौपदरी आहे. मी 88-89 मध्ये गुजरात आणि राजस्थान रोड ट्रिप केली होती. येताना मध्य प्रदेशातून परतलो होतो. तेव्हाही राजस्थान आणि गुजरातमधले रस्ते उत्तम होते. मला वाटतं दोन्ही राज्यांमध्ये तेव्हा काँग्रेसचं सरकार होतं. खरंतर कुठल्या पक्षाचं सरकार सत्तेवर आहे याचा या गोष्टीशी संबंध नाही. पण महाराष्ट्रात सगळेच पक्ष दुस-या पक्षानं कसं काम केलं नाही हे हिरीरीनं सांगत असतात म्हणून हा उल्लेख. मध्य प्रदेशात गेली पंधरा वर्षं शिवराज सिंग चौहान मुख्यमंत्री आहेत. त्यांच्याबद्दल सामान्य माणसाचं मत चांगलं आहे. इंदौर शहरही स्वच्छ दिसतंय. स्वच्छ भारत अभियानाचे फलक जागोजागी आहेत.

कलाकार आणि चारित्र्य

लेखक, कलाकार अशा सार्वजनिक जीवनात वावरणा-या व्यक्तींचं वैयक्तिक चारित्र्य आणि त्यांचं कर्तृत्व या दोन गोष्टींची सांगड घालावी का हा नेहमीच पडत आलेला प्रश्न आहे. इथे चारित्र्य म्हणजे अर्थातच लैंगिक चारित्र्य इतकाच मर्यादित अर्थ आहे. कारण आपल्या देशात लैंगिक चारित्र्याशी नैतिकतेचा संबंध जोडला जातो.
व्हॅन गॉग हा चित्रकार नियमितपणे वेश्यांकडे जात असे. आइनस्टाइन हा बाहेरख्याली होता. आपल्या या नादापायी त्यानं आपल्या बायकोला खूप त्रास दिला. जेम्स बाँडच्या भूमिकेमुळे अजरामर झालेला शॉन कॉनेरी हा आपल्या बायकोला मारत असे. बायकांनी ऐकलं नाही तर त्यांना एखादी थोबाडीत ठेवून देण्यात काहीही गैर नाही असं त्याचं मत आहे. ख्यातनाम लेखक रोआल्ड डाल हा कट्टर ज्यूविरोधी होता. वॉरेन बेट्टी, जॅक निकल्सन, जॉर्ज क्लूनी यासारखे हॉलिवूड अभिनेते बायकांबरोबरच्या संबंधांबद्दल बदनाम आहेत. पाब्लो पिकासो हा चित्रकार, इयन फ्लेमिंग हा लेखक हे त्यांच्या रंगेलपणाबद्दल प्रसिद्धच आहेत.

Read More

मालिकांमधली वेशभूषा

‘झी मराठी’वर सध्या सुरू असलेल्या ‘तुझ्यात जीव रंगला’ या मालिकेतली नायिका शिक्षिका आहे. तीही एका लहानशा गावात. असं असतानाही ती सतत ब्लो ड्राय केलेल्या केसांमध्ये वावरत असते. हे मी फेसबुकवर एका पोस्टमध्ये लिहिलं, तेव्हा अनेकांना ते खटकलं. त्यावरून अनेकांनी कमेंट्सही केल्या की, खेड्यात राहणाऱ्या बाईनं केस ब्लो ड्राय करू नयेत की काय. पण माझ्या म्हणण्याचा उद्देश वेगळाच होता. तो इतकाच की आपल्याकडे एकूण पात्राचा विचार करताना वास्तववादी विचार केलाच जात नाही. म्हणजे खेड्यातलीच काय पण शहरातलीही वर्किंग वुमन, शिक्षिकाही रोज केस ब्लो ड्राय करत नाही. केस ब्लो ड्राय करण्याचा अधिकार प्रत्येकाला आहे! पण प्रत्यक्षात तसं नसतं, इतकंच मला म्हणायचं होतं.

Read More

बाबा आणि बापूकाका

आम्ही १९८२ मध्ये औरंगाबादला कायमचे राहायला आलो. बाबांची बरीच मित्रमंडळी औरंगाबादेत होती. शिवाय त्यांचं शिक्षण म्हणजे एम ए आणि लॉ औरंगाबादला झालं होतं. त्यामुळे बाबांना औरंगाबाद नवं नव्हतं, पण आमच्यासाठी ते सगळं नवं होतं. औरंगाबादला आम्ही नवीन उस्मानपु-यात राहायला लागलो. पहिल्याच दिवशी बाबा मला श्रेयनगरमधल्या त्यांच्या मित्राच्या घरी घेऊन गेले, सुधीर रसाळांच्या घरी.
मी बापूकाकांना आधी भेटले होते तेव्हा फार लहान होते त्यामुळे माझ्यासाठी ते नवीनच होते. काका तेव्हा विद्यापीठात जायच्या तयारीत होते. मला पक्कं आठवतंय काका कांदा टोमँटोची कोशिंबीर करत होते, सोनल शाळेत निघाली होती तिच्यासाठी. एका बाजूला त्यांच्या आणि बाबांच्या गप्पा सुरू होत्या आणि खळखळून हसणंही.

Read More

समाजस्वास्थ्य

सेक्सबद्दल, लैंगिकतेबद्दल बोलणं आजही आपल्याकडे टॅबू आहे. सेक्सबद्दल किंवा लैंगिकतेबद्दल बोलणं म्हणजे अश्लील बोलणं असं समजणारे आजही खूप लोक आहेत. आजही आपण शाळांमध्ये लैंगिक शिक्षण दिलं जावं की नाही याबद्दल अजूनही चर्चाच करतो. एकीकडे आता मुक्त लैंगिक संबंध वाढत चालले आहेत असं म्हणताना आजही अनेक नियतकालिकांमध्ये सेक्सविषयक शंका विचारणारे कॉलम सुरू आहेत. लोकांच्या त्यातल्या शंका आजही बाळबोध आहेत.
या सगळ्या पार्श्वभूमीवर रघुनाथ धोंडो कर्वेंनी केलेलं काम किती मोठं आहे याची कल्पना यावी. १९२१ मध्ये त्यांनी भारतातलं पहिलं संततीनियमन केंद्र सुरू केलं, त्याच वर्षी लंडनमध्ये पहिलं संततीनियमन केंद्र सुरू झालं. पाश्चात्य समाज त्याकाळी आपल्यापेक्षा किती पुढारलेला होता हे लक्षात घेता लंडनमध्ये आणि मुंबईत संततीनियमन केंद्र एकाच वेळी सुरू होणं हे विलक्षण आहे. सेक्स ही गोष्ट केवळ प्रजोत्पादनासाठी नाही, सेक्सवर मानसिक स्वास्थ्यही अवलंबून आहे यावर र. धों. कर्वेंनी भर दिला. आज तब्बल ९६ वर्षानंतरही परिस्थिती खूप बदलली आहे असं म्हणता येणार नाही.