Category: लेख

Read More

मालिकांमधली वेशभूषा

‘झी मराठी’वर सध्या सुरू असलेल्या ‘तुझ्यात जीव रंगला’ या मालिकेतली नायिका शिक्षिका आहे. तीही एका लहानशा गावात. असं असतानाही ती सतत ब्लो ड्राय केलेल्या केसांमध्ये वावरत असते. हे मी फेसबुकवर एका पोस्टमध्ये लिहिलं, तेव्हा अनेकांना ते खटकलं. त्यावरून अनेकांनी कमेंट्सही केल्या की, खेड्यात राहणाऱ्या बाईनं केस ब्लो ड्राय करू नयेत की काय. पण माझ्या म्हणण्याचा उद्देश वेगळाच होता. तो इतकाच की आपल्याकडे एकूण पात्राचा विचार करताना वास्तववादी विचार केलाच जात नाही. म्हणजे खेड्यातलीच काय पण शहरातलीही वर्किंग वुमन, शिक्षिकाही रोज केस ब्लो ड्राय करत नाही. केस ब्लो ड्राय करण्याचा अधिकार प्रत्येकाला आहे! पण प्रत्यक्षात तसं नसतं, इतकंच मला म्हणायचं होतं.

Read More

घरातल्या विजयाबाई

मावशीच्या आणि माझ्या लग्नापूर्वीच्या आयुष्यात बराच सारखेपणा आहे. आम्ही दोघीही मुंबईत येण्यापूर्वी लहान शहरांमधे राहत होतो. तिचं माहेर कोल्हापूरचं तर माझं माहेर औरंगाबादचं. त्यामुळे शहरातल्या, विशेषतः मुंबईतल्या लोकांना ज्या गोष्टी माहितही नाहीत आणि अनुभवयालाही मिळत नाहीत अशा ब-याच गोष्टी आम्ही दोघींनी अनुभवल्या आहेत. लहान गावातली संस्कृती, तिथल्या लोकांचे एकमेकांशी असलेले संबंध, तिथली जीवनपध्दती हे मुंबईपेक्षा खूप वेगळं असतं आणि ते आम्हा दोघींनाही माहीत आहे. त्यामुळे असेल कदाचित पण मला तिच्याबद्दल पहिल्यापासून आपलेपणा वाटला.

Read More

रूपं पूर्णब्रह्माची

पाचवी-सहावीत असेन तेव्हाची ही आठवण आहे. आम्ही तेव्हा बीडला राहात होतो. माझी आजी कॉफी घ्यायची. ती शाळेत असताना गांधीजींनी प्रत्येकाला स्वतःच्या एका आवडत्या गोष्टीचा त्याग करायला सांगितला म्हणून तिनं तिला अतिशय प्रिय असलेला चहा सोडला होता. तेव्हापासून ती कॉफी घ्यायची. आजी चिकोरी मिश्रीत कॉफी प्यायची. ही कॉफी तेव्हा पत्र्याच्या लहान गोलाकार डब्यातून मिळायची. तर एका दुपारी मी आजीला उत्साहानं म्हटलं की, मी आज तुला कॉफी करून देते. मी गॅसवर शिस्तीत दूध गरम केलं, त्यात साखर घातली आणि कॉफीच्या डब्यातून कॉफी घालून उकळलं. पण मला कळेना की कॉफीचा वास असा का येतो आहे? मी कॉफी गाळून आजीला नेऊन दिली, तिनं कप नाकाजवळ नेला मात्र, तिनं शांतपणे तो कप बाजूला ठेवला. मी कॉफीच्या रिकाम्या झालेल्या डब्यात ठेवलेला काळा मसाला कॉफी म्हणून घातला होता! तर ही माझी स्वयंपाकाशी पहिली ओळख.

Read More

बाबा आणि मी

माझे बाबा नरेंद्र चपळगावकर हे डिसेंबर २००४ च्या मराठवाडा साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष होते. तेव्हा प्रतिष्ठानच्या विशेषांकात प्रकाश मेदककर काकांनी मला त्यांच्याबद्दल लिहायला सांगितलं होतं. तेव्हा लिहिलेला हा लेख. आज हा लेख परत वाचला तेव्हा मला त्यात खूप काही वेगळं लिहिता आलं असतं असं वाटलं. पण तेव्हा तो असा लिहिला होता म्हणून तो तसाच शेअर करते आहे. हा लेख मी नागपुरात धंतोलीतल्या कवी अनिलांच्या घरात बसून लिहिला होता ही अजून एक आठवण. लेख बराच जुना आहे हे लक्षात घेऊनच वाचा.
Read More

सुहाग रात – खास भारतीय फंडा

सुहाग रात किंवा लग्नानंतरची पहिली रात्र हा खास भारतीय फंडा आहे. म्हणजे जगात इतरत्र कुठे लग्नानंतरच्या पहिल्या रात्रीचा इतका गाजावाजा कुठे होत असेल असं वाटत नाही. विशेषतः आपल्याकडचे चित्रपट आणि मालिकांमधून सुहाग रात हे फारच महत्त्वाचं प्रकरण बनलं. इतकं की प्रत्यक्ष आयुष्यातही पहिली रात्र साजरी करण्यावर चित्रपटांमधल्या तद्दन फिल्मी सुहाग रात प्रकरणाचा पगडा दिसून येतो.

लैंगिक शुचितेला आपल्या देशात फारच महत्त्व आहे, अर्थातच बाईच्या लैंगिक शुचितेला. शिवाय विवाहपूर्व लैंगिक संबंध आपल्या समाजात उघडउघड अमान्यच आहेत. आता परिस्थितीत थोडा बदल होत असला तरीही तो अति उच्चभ्रू वर्गात किंवा अति निम्न वर्गात. पांढरपेशा मध्यमवर्गात अजूनही विवाहपूर्व लैंगिक संबंध गैरच समजले जातात. या सगळ्यातून या पहिली रात्र प्रकरणाचा उगम झाला असावा.

Read More

कुमार गंधर्व संगीत महोत्सव

देवास, इंदौरजवळचं लहानंसं, टुमदार गाव. गावात एकच मुख्य रस्ता जो सगळ्या गावाला कवेत घेतो. त्या मुख्य रस्त्यावर डाव्या बाजूला एक छोटंसं मंदिर आहे, त्या मंदिराकडून तुम्ही डावीकडे वळलात की लागतो माताजी का रास्ता. देवासमधल्या चामुंडा मंदिराकडे जाणारा रस्ता म्हणून माताजी का रास्ता. हा लहानसा रस्ता जिथे संपतो तिथे जरासं अलिकडे, रस्त्याच्या डाव्या बाजूला आहे भानुकुल, पंडित कुमार गंधर्वांचं घर. या घरात कुमारजींचं अनेक वर्षं वास्तव्य होतं. आता त्यांची कन्या आणि प्रसिद्ध गायिका कलापिनी कोमकली आणि नातू गायक भुवनेश कोमकली इथे राहतात. या घरात अजूनही कुमार गंधर्वांचं वास्तव्य असावं असं वाटतं इतकं सुरेख सगळं जतन केलेलं आहे. त्यांची गाण्याची खोली, त्यांचा पलंग, पुस्तकं, टेबललँप सगळं काही तितकंच सुबक रितीनं ठेवलेलं आहे.