Category: हितगूज

Read More

माझे आजी-आजोबा

माझी आजी जाऊन आज सहा वर्षं झाली. आजीचं खूप वय झालं होतं. गेली तेव्हा ती ९४ वर्षांची होती पण तरीही वयाच्या मानानं तल्लख होती. त्या वयातही तिचे बरेचसे दात शाबूत होते. लहानपणापासून आजी-आजोबांचा सहवास मला […]

Read More

गुलजार!

गुलजार हा तसा कॉलेजपासूनचा जिव्हाळ्याचा विषय. गुलजारांच्या कविता, गुलजारांचे चित्रपट आणि गुलजारांनी इतर चित्रपटांसाठी लिहिलेले संवाद आणि गाणी, सगळंच प्रिय होतं आणि अजूनही आहे. निरंजनला पहिल्यांदा भेटले तेव्हा पटकन् आपलेपणा वाटण्यात गुलजार हा महत्वाचा भाग […]

Read More

मावशी आणि मी

माझ्या सासुबाईंना मी मावशी म्हणते. माझं लग्न ठरल्यावर तुम्हाला काय म्हणू? असं मी माझ्या सासुसास-यांना विचारलं होतं. आणि मी आई-बाबा म्हणणार नाही असंही सांगितलं होतं. तर तिनं “मला विजू म्हण,” असं सांगितलं. कारण निरंजन आणि त्याच्या बहिणी तिला विजू म्हणतात. ते तर मला शक्यच नव्हतं. मग मी मावशी म्हणेन असं सांगितलं, त्यावरही तिचा “अगं मावशी म्हण” असा आग्रह होता. पण तेव्हा मी तिला अहो मावशीच म्हणत असे. चार-पाच वर्षानंतर तिच्या एका वाढदिवसाला तिनं “मला आजपासून अगं मावशीच म्हण,” अशी आज्ञा केली! जी पाळण्याशिवाय माझ्याकडे पर्याय नव्हता.
मावशी जेव्हा अखिल भारतीय साहित्य संमेलनाची अध्यक्ष झाली तेव्हा २००१ मध्ये मी ‘ललित’साठी ‘घरातल्या विजयाबाई’ असा लेख लिहिला होता. तेव्हा माझ्या लग्नाला जेमतेम सहा वर्षं झाली होती. तिच्याशी मैत्री होती खरी पण त्यात काहीसा नवखेपणा होता. त्यामुळे त्यावेळी माझं आणि तिचं जे नातं होतं त्यापेक्षा आज २० वर्षांनंतरचं आमचं नातं खूप बदललेलं आहे. आम्ही आज एकमेकींच्या जास्त जवळ आहोत. सासू-सुनेपेक्षा आज आम्ही फक्त मैत्रिणी आहोत.

कवी अनिल

आत्माराम रावजी देशपांडे उर्फ कवी अनिल यांचा भग्नमूर्ती हा काव्यसंग्रह वाचून माझ्या सास-यांनी त्यांना पत्र लिहिलं होतं. त्यानंतर १९३६ मध्ये ते मुंबईला आले असताना मुंबईतल्या एम्पायर हॉटेलमध्ये ते उतरले होते. तेव्हा माझ्या त्यावेळी २३ वर्षांच्या असणा-या सास-यांना त्यांनी भेटायला बोलावलं होतं. १९३६ मध्ये जुळलेला हा बंध कवी अनिलांच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे १९८२ पर्यंत कायम होता. माझे सासरे तसे व्यक्तिपूजेच्या अगदी विरोधात होते पण कवी अनिल आणि कुसुमावतीबाई हे दोघे त्यांच्यासाठी आदरस्थानं होती. भाई (माझे सासरे) आणि विजया आपटे यांनी जेव्हा लग्न करायचं ठरवलं तेव्हा भाईंनी सगळ्यात आधी आपल्या वहिनीला ही गोष्ट सांगितली आणि त्यानंतर अनिल आणि कुसुमावतीबाईंना. मावशीनं सांगितलं की जेव्हा लग्नानंतर कुसुमावतीबाईंचं पहिलं पत्र आलं तेव्हा त्यांनी लिहिलं होतं की, तुमचं अभिनंदन करू की तुम्हाला आशीर्वाद देऊ?

Read More

आजोबा

आज माझ्या आजोबांचा जन्मदिवस. ते आज असते तर १०४ वर्षांचे असते. मी आता ४४ वर्षांची आहे तरीही आजोबांची आठवण येत नाही असा एकही दिवस जात नाही. आणि ते केवळ माझे आजोबा होते म्हणून नाही तर मी तटस्थपणे जरी विचार करण्याचा प्रयत्न केला तरीही त्यांचं जे व्यक्तिमत्व डोळ्यासमोर येतं त्यामुळे असं होतं असं मला वाटतं.
आमचे पूर्वज मूळचे कर्नाटक सीमेवरच्या, अक्कलकोट तालुक्यातल्या चपळगावचे. आजोबांचे वडील कामानिमित्त मराठवाड्यातल्या बीडला आले आणि आम्ही बीडचेच झालो. बरेचसे चुलतमावस चपळगावकर बीड आणि त्याजवळच असलेल्या गेवराईला स्थायिक झाले. आजोबांचे वडील ते लहान असतानाच गेले. त्यानंतर त्यांच्या आईनं भिंतीत पुरून ठेवलेलं थोडं-थोडं सोनं विकून त्यांना शिकवलं. ते दोघे भाऊ. आजोबांनी त्या काळात उर्दूमधून वकिलीची सनद घेतली आणि बीडला वकिली सुरू केली. त्यांचे भाऊ शिक्षक झाले. त्यानंतर मराठवाडा मुक्तिसंग्रामाच्या काळात ते स्वातंत्र्य चळवळीत सामील झाले. दीड वर्षं ते तुरूंगात होते. तिथे जे काही खायला मिळायचं त्यामुळे आयुष्यभर पोटाचा त्रास त्यांच्या मागे लागला.
Read More

मुलांना वाढवताना

मुलांना एका विशिष्टच पद्धतीनं वाढवायचं अशा काहीही कल्पना मनात नव्हत्या आणि अजूनही नाहीत. याचं कारण मी आणि माझा नवरा निरंजन आपापल्या घरी मोकळ्या वातावरणात वाढलो आहोत. माझ्या माहेरी मला मुलगी म्हणून कधी वेगळी वागणूक मिळाली नाही किंवा कुठलीही बंधनं नव्हती. नाही म्हणायला माझ्या वडलांना मी मुलांशी मैत्री करणं थोडं इनसिक्युअर करायचं खरं पण म्हणून त्यांनी कसलीही बंधनं घातली नाहीत. बाबांना मी academic काही करावं असं वाटायचं. कारण त्या काळात ठराविकच करियर चॉइसेस होते आणि त्यातही academic करियर अधिक महत्त्वाचं मानलं जायचं. त्यामुळे मी राज्यशास्त्रात एमए केलं. त्यात गोल्ड मेडल्सही मिळाली. पण आता वाटतं की कदाचित मी डिझायनिंग सारखं काहीतरी करायला हवं होतं.

केसविरहित सौंदर्य

भरघोस केस असणं हे आपल्याकडे सौंदर्याचं लक्षण मानलं जातं. केस जितके घनदाट तितके ते छान असं मानलं जातं. केसांच्या वेगवेगळ्या प्रकारांमुळे स्त्रीपुरूषांचं व्यक्तिमत्व किती वेगवेगळं दिसतं. कुणाचे कुरळे, कुणाचे सरळ, कुणाचे वेव्ही, कुणाचे जरठ, कुणाचे रेशमासारखे मऊ, कुणाचे सोनेरी, कुणाचे भुरे तर कुणाचे काळेभोर. केसांमुळे प्रत्येक माणसाला एक व्यक्तिमत्व प्राप्त होत असतं. मोकळ्या केसांत माझ्या तू जीवाला गुंतवावे, ये किसकी जुल्फ बिखरी-जग सारा गया महक महक, ये रेशमी जुल्फे, जुल्फों की घटा के लेकर अशी एक ना अनेक गाणी केसांच्या सौंदर्याचं वर्णन करणारी आहेत.