Category: मनातलं

Read More

मदर्स डे अर्थात मातृदिन

मदर्स डे किंवा मातृदिनाची कल्पना पाश्चिमात्य असली तरी ती मला एक चांगली प्रथा वाटते. किंबहुना असे काही दिवस साजरे करणं ही एक छान पद्धत आहे असं मला वाटतं. मे महिन्यातल्या दुस-या रविवारी मदर्स डे साजरा केला […]

Read More

फिडेलचा मृत्यू आणि साम्यवाद

कम्युनिझम किंवा साम्यवाद ही अशी विचारसरणी आहे की जी कालानुरूप कालबाह्य ठरत गेली, तिच्यातला फोलपणा सिद्ध होत गेला तरीही अजूनही लोकांना या विचारसरणीबद्दल कमालीचं आकर्षण आहे. कम्युनिझम किंवा साम्यवादी राज्यपद्धतीचा स्वीकार करणारं पहिलं राष्ट्र रशिया. त्यानंतर जगातल्या अनेक देशांनी या राज्यपद्धतीचा स्वीकार केला. साम्यवादी राज्यपद्धती असलेल्या अनेक देशांमध्ये वस्तुतः हुकूमशाहीच होती. या विचारसरणीमुळे भारून गेलेल्या अनेकांचा पुढे काळाच्या ओघात भ्रमनिरासच झाला. ज्या देशांमध्ये अनेक वर्षं कम्युनिस्ट राजवटी होत्या तिथे गरीबी, लाचखोरी, नागरिकांवरचे अत्याचार, राज्यकर्त्यांचा भ्रष्टाचार अशा गोष्टी सर्रास घडल्या. आणि एका देशात नव्हे तर बहुतेक सर्व देशांमध्ये. पण असं असलं तरी या विचारसरणीला मानणारे लोक याकडे कानाडोळा करतात. भारतातले कम्युनिस्ट तर त्यात अग्रभागी आहेत. साम्यवादाबद्दल आपला भ्रमनिरास झाला हे कबूल करणारी कुमार केतकरांसारखी एखादीच व्यक्ती. नाहीतर इतर वेळी अतिशय तर्कशुद्ध बोलणारे कम्युनिझमवर बोलण्याची वेळ आली की त्यांना काय होतं कोण जाणे.

Read More

पॅरिसच्या विदूषकांना श्रद्धांजली

पॅरिसमधल्या शार्ली हेब्दो या नियतकालिकाच्या कार्यालयावर जो दहशतवादी हल्ला झाला त्यानंतर माझ्या नव-यानं निरंजननं लिहिलेल्या इंग्रजी पोस्टचा हा स्वैर अनुवाद.

कलाकार आणि चारित्र्य

लेखक, कलाकार अशा सार्वजनिक जीवनात वावरणा-या व्यक्तींचं वैयक्तिक चारित्र्य आणि त्यांचं कर्तृत्व या दोन गोष्टींची सांगड घालावी का हा नेहमीच पडत आलेला प्रश्न आहे. इथे चारित्र्य म्हणजे अर्थातच लैंगिक चारित्र्य इतकाच मर्यादित अर्थ आहे. कारण आपल्या देशात लैंगिक चारित्र्याशी नैतिकतेचा संबंध जोडला जातो.
व्हॅन गॉग हा चित्रकार नियमितपणे वेश्यांकडे जात असे. आइनस्टाइन हा बाहेरख्याली होता. आपल्या या नादापायी त्यानं आपल्या बायकोला खूप त्रास दिला. जेम्स बाँडच्या भूमिकेमुळे अजरामर झालेला शॉन कॉनेरी हा आपल्या बायकोला मारत असे. बायकांनी ऐकलं नाही तर त्यांना एखादी थोबाडीत ठेवून देण्यात काहीही गैर नाही असं त्याचं मत आहे. ख्यातनाम लेखक रोआल्ड डाल हा कट्टर ज्यूविरोधी होता. वॉरेन बेट्टी, जॅक निकल्सन, जॉर्ज क्लूनी यासारखे हॉलिवूड अभिनेते बायकांबरोबरच्या संबंधांबद्दल बदनाम आहेत. पाब्लो पिकासो हा चित्रकार, इयन फ्लेमिंग हा लेखक हे त्यांच्या रंगेलपणाबद्दल प्रसिद्धच आहेत.

Read More

बाबा आणि बापूकाका

आम्ही १९८२ मध्ये औरंगाबादला कायमचे राहायला आलो. बाबांची बरीच मित्रमंडळी औरंगाबादेत होती. शिवाय त्यांचं शिक्षण म्हणजे एम ए आणि लॉ औरंगाबादला झालं होतं. त्यामुळे बाबांना औरंगाबाद नवं नव्हतं, पण आमच्यासाठी ते सगळं नवं होतं. औरंगाबादला आम्ही नवीन उस्मानपु-यात राहायला लागलो. पहिल्याच दिवशी बाबा मला श्रेयनगरमधल्या त्यांच्या मित्राच्या घरी घेऊन गेले, सुधीर रसाळांच्या घरी.
मी बापूकाकांना आधी भेटले होते तेव्हा फार लहान होते त्यामुळे माझ्यासाठी ते नवीनच होते. काका तेव्हा विद्यापीठात जायच्या तयारीत होते. मला पक्कं आठवतंय काका कांदा टोमँटोची कोशिंबीर करत होते, सोनल शाळेत निघाली होती तिच्यासाठी. एका बाजूला त्यांच्या आणि बाबांच्या गप्पा सुरू होत्या आणि खळखळून हसणंही.

Read More

माझे आजी-आजोबा

माझी आजी जाऊन आज सहा वर्षं झाली. आजीचं खूप वय झालं होतं. गेली तेव्हा ती ९४ वर्षांची होती पण तरीही वयाच्या मानानं तल्लख होती. त्या वयातही तिचे बरेचसे दात शाबूत होते. लहानपणापासून आजी-आजोबांचा सहवास मला […]

Read More

गुलजार!

गुलजार हा तसा कॉलेजपासूनचा जिव्हाळ्याचा विषय. गुलजारांच्या कविता, गुलजारांचे चित्रपट आणि गुलजारांनी इतर चित्रपटांसाठी लिहिलेले संवाद आणि गाणी, सगळंच प्रिय होतं आणि अजूनही आहे. निरंजनला पहिल्यांदा भेटले तेव्हा पटकन् आपलेपणा वाटण्यात गुलजार हा महत्वाचा भाग […]

Read More

मावशी आणि मी

माझ्या सासुबाईंना मी मावशी म्हणते. माझं लग्न ठरल्यावर तुम्हाला काय म्हणू? असं मी माझ्या सासुसास-यांना विचारलं होतं. आणि मी आई-बाबा म्हणणार नाही असंही सांगितलं होतं. तर तिनं “मला विजू म्हण,” असं सांगितलं. कारण निरंजन आणि त्याच्या बहिणी तिला विजू म्हणतात. ते तर मला शक्यच नव्हतं. मग मी मावशी म्हणेन असं सांगितलं, त्यावरही तिचा “अगं मावशी म्हण” असा आग्रह होता. पण तेव्हा मी तिला अहो मावशीच म्हणत असे. चार-पाच वर्षानंतर तिच्या एका वाढदिवसाला तिनं “मला आजपासून अगं मावशीच म्हण,” अशी आज्ञा केली! जी पाळण्याशिवाय माझ्याकडे पर्याय नव्हता.
मावशी जेव्हा अखिल भारतीय साहित्य संमेलनाची अध्यक्ष झाली तेव्हा २००१ मध्ये मी ‘ललित’साठी ‘घरातल्या विजयाबाई’ असा लेख लिहिला होता. तेव्हा माझ्या लग्नाला जेमतेम सहा वर्षं झाली होती. तिच्याशी मैत्री होती खरी पण त्यात काहीसा नवखेपणा होता. त्यामुळे त्यावेळी माझं आणि तिचं जे नातं होतं त्यापेक्षा आज २० वर्षांनंतरचं आमचं नातं खूप बदललेलं आहे. आम्ही आज एकमेकींच्या जास्त जवळ आहोत. सासू-सुनेपेक्षा आज आम्ही फक्त मैत्रिणी आहोत.